Em bi pirsgirêkeke piralî re rû bi rû ne ku ji Împaratorîya Osmanî heta roja me ya îro rasterast bandorê li jîyana bi deh milyonan dike û li benda çareserîyê ye. Gelê Kurd ji ber ku nêzî sedsalekê li ber çavan nehat girtin, gelek êş û azar kişand. Ev mijar bi salan e hem li welatên herêmê û hem jî li Tirkîye’yê weke sedemeke binpêkirina demokrasî û mafên mirovan tê nîşandan. Ji ber vê yekê, “çareserkirina” pirsgirêka Kurd, ne tenê wê were wê wateyê ku gelê Kurd ku li erdnîgarîyên cuda dijîn û ji bi milyonan kesan pêk tê, wê mafên xwe yên xwezayî bidest bixe; di heman demê de wê ji bo demokratîkirina Tirkîye’yê û herêmê jî bibe momentek cidî.

Li alîyê din em dîyar dikin ku geşedanên heyî, di çarçoveya sîyaseta navneteweyî de ferzkirina şert û mercên nû yên real-sîyasî ne. Pêvajoya ku îro tê meşandin, her çendî hêmaneke bêçekkirinê dihewîne jî, çarçoveyeke wê ya zelal nîn e. Nav lê nehatî danîn, rêbaza wê nehatîye dîyarkirin û muxatabên wê jî nedîyar in. Li alîyekî danûstandinên çareserîyê tên kirin, li alîyê din jî binçavkirin, girtin û pêkanînên qeyûman berdewam dikin. Li şûna ku rê li ber aştîyê bê vekirin, pêkanînên bi vî rengî pêbawerîya pêvajoyê di nava gel de xera dike û hêvîyên aştîya civakî lawaz dike. Pêvajo, di çarçoveya lêgerîneke teng a lihevhatineke di navbera alîyên pevçûnê de dimeşe. Mixabin ne bi beşdarbûna beşên civakî yên berfireh dimeşe; lêbelê, tecrubeyên berê nîşan didin ku tu înîsîyatîfeke ku ne li ser piştgirîya civakî be, nikare mayînde û berdewam be.

BANGA ME Û PÊŞNÎYARÊN ME

1. Divê pêvajo bi awayekî ku hemû beşên civakî karibin bişopînin û tevlî bibin, bê meşandin; û muzakere li pişt derîyên girtî neyê kirin. Divê qonaxên pêvajoyê ji hemû beşên civakê re bên ravekirin û li ser esasê lihevkirineke civakî ya berfireh, pêk were. Ji bo ku pêvajo piştgirîya civakê bigre, divê li rojavayê welêt û li Rojhilat jî hişmendîyeke xurt bê afirandin.
2.  Divê dane û zanyarîyên ku bi salan e li Tirkîye’yê ji alîyê sazîyên sivîl ve hatine pêşxistin, neyên paşguhkirin. Divê hemû astengîyên li pêşîya rêxistinên sivîl ku bi awayekî serbixwe û azad beşdarî pêvajoyê dibin, bên rakirin.
3.  Ji bo ku tevlîbûna civakê, bê misogerkirin; û pêvajo bi awayekî azad ji alîyê civakê ve bê nîqaşkirin, rexnekirin û nirxandin; divê garantîyên pêwîst bên dayîn. Divê rêziknameyên pêwendîdar bêne çêkirin da ku di dema pêş de îfadeyên herî balkêş ên fikr û ramanan jî di dema pêş de wek sûc neyê hesibandin.
4.  Divê destwerdanên neqanûnî yên li rêveberîyên herêmî û şaredarîyan, bi dawî bibin. Kiryarên qeyûman, zirarê dide prensîba nûnertîya demokratîk û di civakê de bêbawerîyeke kûr çêdike. Divê mueyîdeyên îdarî yên li ser kesên hilbijartî tên sepandin, di çarçoveya qanûnan de ji nû ve bên nirxandin. Şaredarîyên ku qeyûm lê hatine tayînkirin, divê ji meclîsên şaredarîyan ên ji alîyê gel ve hatine hilbijartin, şûnde bên vegerandin.
5.  Misogerkirina mafê perwerdeya bi zimanê zikmakî, pêdivîyek e; û li ser nîqaş nayê qebûl kirin. Divê ev mafê bingehîn bi destûra bingehîn bê naskirin û bêyî muzakere bi lez bê sepandin. Di encama pêvajoyê de, girîng e ku mijarên lihevkirî, bi taybetî di derbarê maf û azadîyên bingehîn ên takekesî yan yê kolektîf de, bi garantîkirina qanûnî û destûra bingehîn werin dayîn.
6.  Girîng e ku çek û tundî, nebin amûrên sîyasetê. Divê teqez hemû alî rê û rêbazên tundûtûjî û pevçûnan li pey xwe bihêlin, ji tevgerên ku aştîya herêmê têk bibin dûr bikevin û di warê sîyaseta sivîl de bi pêşkeve, helwestek bi biryar nîşan bidin.
7.  Beşên civakê yên azad û serbixwe yên ku nasnameya Îslamî qebûl dikin, di vê pêvajoyê de ji ber bawerîya xwe xwedî berpirsyarîyeke taybet in. Divê ev kom wek şahidên adil însîyatîfê bigrin ser milê xwe û erka xwe ya di civakîkirina pêvajoya heyî de bi cih bînin.

EM DI QONAXEKE DÎROKÎ DE NE!

Em di qonaxeke dîrokî de ne ku derfeta teşekirina salên pêş me heye. Pêvajoya çareserî û aştîyê bi nedîyarîyan, nayê meşandin; pêşveçûn bi paşguhkirina îradeya civakî nabe. Her çiqas ji bo bidawîkirina pirsgirêka Kurd lihevkirinek di navbera alîyên de ku pevçûnê dikin, pêwîst be jî, ev yek têrê nake. Ji bo pêkhatina hewaya aştîya civakî, pêwîst e lihevkirineke civakî ya ku li pêşberî raya giştî bi awayekî şefaf pêk were û hemû aktorên sîyasî û sivîl ên pêwendîdar bi awayekî azad tê de hebin. Tevî hemû îtiraz û nîgeranîyên me, em dîyar dikin ku ji bo aşitîyeke birûmet, em bi awayekî cidî pêşwazî li pêngavên heyî yên ji bo çareserkirina vê pirs/girêka sedsalî dikin. Aşitîyeke mayînde û rasteqîn bi beşdarîya civakî, maf û azadîyên bingehîn û demokrasîyê pêkan e.

Wek parêzvanên mafên mirovan armanca me; di bin banê civaka sivîl de nirxên hevpar ên mirovahiyê yên wek ‘edalet, azadî, aştî û biratiyê biparêzin. Me, wek nûnerekî girîng ê kevneşopiya tevgera mafên mirovan a li Tirkiyeyê, “Kî dibe bila bibe li dijî zalim, li cem mazlûm” ji xwe re kirîye şîar. Me li dijî her cure zilm û zordariya ku mirovan ji mirovtîyê derdixe têkoşîn daye. Em careke din diyar dikin ku di bin rêberîya mirovahîya mezina ku Îslamîyet e û nirxên hevparên mirovahîyê de bilindkirina rûmeta mirovahiyê wek peywir dibinin.  Em wek tevgereke mafên mirovan, di warê aştî û diyalogê de ku ji bo bidawîkirina şerê siyasî yê çekdarî ku bi dehan sal in li welatê me berdewam dike biqede û ji bo naskirina mafan, ji bo pêkanîna aştî û dadmendiyê çi pêwîst bûye me kirîye û  me tu carî xwe ji  berpirsyariyên xwe dûr nexistine û em xwe dûr naxin jî.

Em diyar dikin ku di vê çarçoveyê de, di vê dema krîtîk de, yek ji pirsgirêkên herî girîng ên welatê me Pirsa Kurd ku dîsa di rojevê de ye, gotinên me hene, emê bêjin. Em xwe wek berdewamiya Forumên Kurd dibînin ku ya yekem di sala 1992an de û ya duyem jî di sala 2012an de hat lidarxistin. Di Foruma xwe ya 3’emîn a Kurd de, em ê di çarçoweya derdoreke diyalogê ya demokratîk, şefaf û berfireh de nêrînên pispor ên cihêreng bînin cem hev. Bi mijarên cuda li ser ji nû ve çareseriya Pirsa Kurd nîqaş bikin. Di vê civîna girînga ku wê gavên ji bo aştiya civakî, ‘edalet û biratiyê bên avêtin dê bên nîqaşkirin, ji bo di pêşerojê de avakirina  civakek aramtir alîkariyên we yên giranbuha wê gotina me xurtir bike û biryar, hêvî û wêrekîya me zêdetir bike. Emê li foruma xwe bi amadebûna we rûmetdar bin.

Ji bo agahdariyê bernameya me di pêvekê da ye.

KOMELA ÎNÎSÎYATÎFÊ YA HEQ

FORUMA KURD YA 3’EMÎN

DÎYARBEKIR

15’ê Sibat’a2025’an Şemî

09.30- 10.00 Hevnasîn/ Qeyd

10.00/10.45 Axaftinên Destpêkê

RÛNİŞTİNA 1’EMÎN: 11.00- 13.30

Di Prosesa Tarîxê da, Veguherîna Kêşeya Kurd;  Fêmkirin û Jêfêmkirina Wê

1. Bekir Biçer
2. Yusuf Ekinci
3. Sıtkı Zilan
4. Serhat Özdilli

Moderator: Medine Kılıç

Yên Muzakerevan: Mehmedi Öztoprak, Burhan Aksoy

13.00-14.00 Firavîn û Bêhnvedan

RÛNİŞTİNA 2’EMÎN 14.00-16.00

Di Binê Tesîra Pêşveçûnên Rojane da, Sîyaset Divê li Kêşaya Kurd Çawa Binêre?

1. Ömer Faruk Gergerlioğlu
2. Mümtazer Türköne
3. Diba Keskin
4. Mehmet Emin Ekmen
5. Ahmet Kaya

Moderator: Adem Kılıç

Yên Muzakerevan: Atalay Şahin, Recep Karagöz

16.00-16.30  Bêhnvedan

RÛNİŞTİNA 3’EMÎN 16.30- 18.30

Di Kêşeya Kurd da, Cîyê Civaka Sivîl/ Camî’aya Îslamî û Pêşnîyarê Wan Ên Çareserîyê

1. Emine Uçak Erdoğan
2. Vahdettin Kaygan
3. Metin Karabaşoğlu
4. Abdullah Şahin

Moderator: Oktay Tatlıcıoğlu

Yên Muzakerevan: Suphi Uğur Çörekçi, Şeyhmus Özbekli

16’ê Sibat’a 2025’an Yekşemî

RÛNİŞTİNA 4’EMÎN 10.00-12.00

Di Çarçova Azadî û ‘Edalet û Mafan da, Fikirîna Ji nû ve ya Kêşeya Kurd

1. Hüseyin Sarıgül
2. Mehmet Akif Koçer
3. Seher Akçınar
4. Ali Bulaç
5. Fahrettin Dağlı

Moderator: Şakir Çalışkan

Yên Muzakerevan: Mehmetcan Çağlayan, İzzet Saldamlı

12.00-13.00  Firavîn û Bêhnvedan

RÛNİŞTİNA 5’EMÎN 13.00-15.00

Ji nû ve Hewildana Çareserîya Kêşeya Kurd

Hêvî /  Rîsk / Fersend

1. Reha Ruhavioğlu
2. Kadrican Mendi
3. Salim Orhan
4. Sinan Kızılkaya

Moderator:  M. Ali Devecioğlu

Yên Muzakerevan: Ahmet Faruk Ünsal, Selahattin Çoban

15.00-15.30  Bêhnvedan

15.30-16.30 Beyannameya Dawîyê, Daxuyanîya Çapemenîyê, Bidawîkirin

15-16 ŞUBAT 2025/ 15-16’e Sibat’a 2025’an

DÎYARBEKIR/AMED

Hola DTSO’yê (Odeya Pîşesazî û Tîcaretê Ya Amedê )

Taxa Kooperatîfan, Kolana Akkoyunlu’yê; No 15. 21100 Yenîşehîr/ AMED

Bu kapsamda ülkemizin en önemli sorunlarından birisi olan Kürt Meselesinin çözümüne yönelik adımların yeniden gündeme geldiği bu kritik dönemde söyleyecek sözümüz olduğunu belirtiyoruz. Kendimizi, ilki 1992’de ikincisi ise 2012’de düzenlenen Kürt Forumlarının geleneğinin devamı olarak görüyoruz. Kürt Meselesinin tarihsel bağlamda nasıl değişip dönüştüğü ve kavramsallaştığı; ülkemiz ve orta doğudaki gelişmeler başta olma üzere, siyasetin Kürt Meselesine nasıl baktığı; sivil toplumun/İslami camianın Kürt Meselesindeki yerinin ve çözüm önerilerinin neler olduğu; hak, adalet ve özgürlükler bağlamında Kürt Meselesine yeniden nasıl yaklaşılabileceği; yeni çözüm sürecinde Kürt Meselesinde fırsat ve risklerin neler olduğu, önceki çözüm süreçlerinde ne tür dersler alınabileceği gibi ana konuları tartışacağımız “Hak İnisiyatifi 3. Kürt Forumu”na sizleri davet etmekten onur duyuyoruz.

15-16 Şubat 2025 tarihlerinde Diyarbakır’da düzenleyeceğimiz Forumumuza, alanında uzman farklı görüşlerin bir araya gelerek demokratik, şeffaf ve kapsayıcı bir diyalog ortamı çerçevesinde Kürt Meselesinin yeniden çözümü masaya yatırılacaktır.  Toplumsal barış, adalet ve kardeşlik için atılacak adımların tartışılacağı bu önemli buluşmada, sizlerin değerli katkıları sözümüze güç verecek, yarınlara daha iyi ülke bırakma konusundaki azmimizi, ümidimizi ve cesaretimizi artıracaktır.

Saygılarımızla

Program akışı aşağıda belirtildiği gibidir.

HAK İNİSİYATİFİ DERNEĞİ 3. KÜRT FORUMU/ DİYARBAKIR

15 ŞUBAT 2025 CUMARTESİ

09.30-10.00: Tanışma/Kayıt

10.00-10.45: Açılış Konuşmaları

1.Oturum: 11.00-13.00

Kürt Meselesinin Tarihsel Süreçte Dönüşümü ve Anlama/Anlaşılma Çabası

Bekir Biçer
Yusuf Ekinci
Sıtkı Zilan
Serhat Özdilli
Moderatör: Medine Küçük

Müzakereci: Mehmedi Aktoprak, Burhan Aksoy

13.00-14.00:Öğle Yemeği/Mola

2. Oturum: 14.00-16.00
Güncel Gelişmeler Işığında Siyaset Kürt Meselesine Nasıl Bakmalı?

Ömer Faruk Gergerlioğlu
Mümtazer Türköne
Diba Keskin
Mehmet Emin Ekmen
Ahmet Kaya
Moderatör: Adem Kılıç

Müzakereci: Atalay Şahin, Recep Karagöz

16.00-16.30: Mola

3. Oturum: 16.30-18.30
Kürt Meselesinde Sivil Toplumun/İslami Camianın Yeri ve Çözüm Önerileri

Emine Uçak Erdoğan
Vahdettin Kaygan
Metin Karabaşoğlu
Abdullah Şahin
Moderatör: Oktay Tatlıcıoğlu

Müzakereci: Suphi Çörekçi, Şeyhmus Özbekli

16 ŞUBAT 2025 PAZAR

4. Oturum: 10.00-12.00
Hak, Adalet ve Özgürlükler Bağlamında Kürt Meselesini Yeniden Düşünmek

Hüseyin Sarıgül
Mehmet Arif Koçer
Seher Akçınar
Ali Bulaç
Fahrettin Dağlı
Moderatör: Şakir Çalışkan

Müzakereci: Mehmet Can Çağlayan, İzzet Saldamlı

12.00-13.00: Öğle Yemeği/Mola

5. Oturum: 13.00-15.00
Yeniden Kürt Meselesini Çözme Girişimi: Beklentiler/Riskler/Fırsatlar

Reha Ruhavioğlu
Kadrican Mendi
Salim Orhan
Sinan Kızılkaya
Moderatör: M. Ali Devecioğlu

Müzakereci: Ahmet Faruk Ünsal, Selahattin Çoban

15.00-15.30: Mola

15.30-16.30: Sonuç Bildirgesi, Basın Açıklaması ve Kapanış

1.Ders: İnsan Haklarına Giriş, “İnsan’ın Hakları”na Kavuşma/Kavuşamam Macerası (11.10.2024  saat 19:00)

Başvuru için lütfen tıklayınız.

Filistin halkının evlerinden ve yurtlarından mahrum bırakılmasının, sürgünlere gönderilmesinin ve tutsak edilmesinin 76. Yıldönümü.

1948’de İsrail rejiminin Filistin topraklarını işgal etmesiyle başlayan büyük felaket bugün de katlanarak devam ediyor. İsrail’in işgal ve yeni yerleşim yerleri açma politikaları Filistin halkının Gazze’ de sıkışmasına yol açmıştır. Açık hava hapishanesine dönüşen Gazze’de insanların yaşaması için gerekli olan en temel gereksinimler dahil çeşitli bahanelerle İsrail tarafından engellenmektedir.

İşgal ve katliam politikaları 7 Ekim süreciyle başka bir aşamaya geçmiştir. Son 7 aylık süreçte 40 bin insan katledilmiş, milyonlarca insan yaşadığı yerleri terk etmek zorunda kalmıştır. Bugün ise Refah’a sığınmış milyonlarca Filistinliyi soykırım tehdidi beklemektedir.

İsrail sivil, kadın, çocuk ayırt etmeksizin yaptığı saldırıları bir an önce sonlandırmalıdır. Başta gıda olmak üzere yapılan yardımların geçişine müdahe etmekten vaçgeçmelidir. İşgal ettiği bölgelerden geri çekilmeli ve Filistinlilerin evlerine dönmesinin önünde engel oluşturmamalıdır. Filistinlilerin yerlerinden edilmesi anlamına gelen yeni yerleşim yerleri açma politikalarından vazgeçmelidir.

Hakinsiyatifi olarak Filistin halkının haklı mücadelesini yanında , israil’in işgal, soykırım politikalarının ve insan haklarını hiçe sayan kararlarının karşısında yer aldığımızı bildirmek isteriz.

Bütün kamuoyunu bu insanlık dramı karşısında hareket geçmeye çağırıyoruz.

Hak İnisiyatifi Derneği ‘nin de  aralarında bulunduğu 10 uluslararası ve yerel sivil toplum örgütü, Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ikinci büyük muhalefet partisinin tasfiyesine yönelik mevcut çabaların siyasi partilerin kapatılmasına yönelik son derece sorunlu uygulamaların en son örneği olduğunu belirtti. Geçmiş uygulamalar, örgütlenme, toplanma ve ifade özgürlükleri ile seçmenlerin arzu ettikleri temsilcileri seçme hakkı da dahil olmak üzere serbest ve adil seçim haklarını ihlal etmişti.

Anayasa Mahkemesi’nden, mecliste 56 milletvekili bulunan bir siyasi parti olan Halkların Demokratik Partisi HDP’nin kapatılmasına karar vermesi talep ediliyor. Siyasi parti aleyhindeki iddianame ile, 451 siyasetçi ve parti üyesinin beş yıllık bir süre boyunca örgütlü siyasi faaliyetten ve siyasi parti üyeliğinden yasaklanması ile partinin malvarlığına el konulması talep ediliyor. 5 Ocak tarihinde Anayasa Mahkemesi, partinin meclisteki siyasi parti gruplarının almaya hak kazandığı hazine desteğini içeren banka hesaplarının geçici olarak bloke edilmesine ilişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının tedbir talebini kabul etti. 10 Ocak’ta Başsavcı, Anayasa Mahkemesi’ne parti aleyhindeki davaya ilişkin sözlü beyanlarda bulunacak. HDP, Başsavcının beyanlarına karşı sonraki bir tarihe kadar savunmalarını sunduktan sonra, Mahkeme müzakere için toplanarak nihai bir karar verecek.

11 Ekim 2022 tarihinde 10 sivil toplum örgütü, siyasi partilerin keyfi olarak kapatılmasının çok sayıda hak ihlaline sebebiyet verdiğini savunarak Anayasa Mahkemesi’ne bir üçüncü taraf görüşü sundular.

Görüşü sunan sivil toplum örgütleri arasındaki Türkiye İnsan Hakları Davalarına Destek Projesi’nden Philip Leach, ”Uluslararası hukuk, örgütlenme, ifade özgürlüğü ve barışçıl toplanma özgürlüğü çerçevesinde siyasi partilerin haklarını güvence altına almakta, her vatandaşın kamusal faaliyetlerin yürütülmesine katılma, seçme ve seçilme haklarını demokrasinin temel ilkeleri olarak ele almaktadır. Halkların Demokratik Partisi’nin kapatılma ihtimaline ilişkin olarak Türkiye’de Anayasa Mahkemesi’nde görülen dava, mahkemenin uluslararası hukuka uyup uymayacağı ve demokratik normlara saygı gösterip göstermeyeceği konusunda temel bir test niteliği taşımaktadır. Bir siyasi partiyi zorunlu gerekçeler olmadan kapatmak çok sayıda hak ihlaline sebebiyet verir ve bu aynı zamanda demokrasiye yönelik bir saldırıdır” dedi.

Anayasa Mahkemesi’nde görülen dava, 7 Haziran 2021 tarihli ve 834 sayfalık bir iddianameye dayanıyor. İddianamede HDP’nin faaliyetlerinin yasadışı silahlı Kürdistan İşçi Partisi/Kürdistan Topluluklar Birliği’nin (PKK/KCK) amaçları doğrultusunda yürütüldüğü iddia ediliyor. İddianameye göre, PKK/KCK ile HDP’nin faaliyetleri arasında “organik” bir bağ bulunuyor. Savcı bu faaliyetlerin “Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne .. aykırı” şekilde bölücülüğü desteklediğini ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 68/4. maddesi ile Siyasi Partiler Kanunu’ndaki hükümleri ihlal ettiğini iddia ediyor. İddianame, parti üyelerini ve alt organlarını bu nitelikteki suçların işlenmesine iştirak etmekle, bu suçları işlemeye teşvik etmekle veya bu suçları ve işleyenleri övmekle suçluyor.

Sivil toplum örgütleri, üçüncü taraf görüşlerinde HDP aleyhindeki davanın Türkiye’nin siyasi parti kapatmalarına ilişkin uzun geçmişi bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini, bu geçmişin Avrupa Konseyi’nin üyesi olan diğer ülkelerden önemli ölçüde farklılaştığını ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin defaatle ihlal edildiğinin tespit edildiğini savunmuştur.

Türkiye’nin Anayasa Mahkemesi, 1982’den bu yana incelediği 40 davada 19 ayrı siyasi partinin kapatılmasına karar verdi. Kapatılan partilerin çoğu Türkiye’deki Kürtlerin haklarını savunan partiler ile solcu partilerdi. Geniş ve belirsiz niteliğe sahip “devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne .. aykırı” hareket etme yasağı ise başlıca isnadı oluşturmuştu. Eşit şekilde belirsizliğe sahip “demokratik ve laik cumhuriyetin ilkelerine .. aykırı” faaliyet gösterme gerekçesiyle ise üç parti kapatıldı. 2008 yılında, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Adalet ve Kalkınma Partisi’nin kendisi de bu gerekçeyle kapatılmaktan zorlukla kurtulabildi.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye’ye ilişkin olarak, incelediği yedi davanın altısında siyasi parti kapatma kararlarının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni ihlal ettiğini tespit etti.

AİHM, temelde bu davalardaki kararlarıyla geliştirdiği içtihadında siyasi partilerin kısıtlanması ya da kapatılmasına yönelik tedbirlerin istisnai ve olağandışı olduğuna hükmetti. Mahkeme’nin, bir siyasi parti kapatma kararının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile uyumlululuğunun incelenmesine ilişkin kriterlerinin üç unsuru bulunmaktadır. Mahkeme, kapatmanın yasal bir dayanağa sahip olup olmadığını, meşru bir amacı olup olmadığını, demokratik toplumda gerekli ve orantılı olup olmadığını incelemektedir.

Sivil toplum örgütleri sundukları görüşte, Kürtlerin haklarını savunan partilere ilişkin AİHM’e gönderilen davaların tümünde, Mahkemenin, halkların kendi kaderini tayin hakkının tanınmasını, Kürtçe diline ilişkin hakların veya Kürt kimliğinin tanınmasını barışçıl şekilde savunmanın kendi başına demokrasinin temel ilkelerine aykırı olmadığına, siyasi parti kapatmanın örgütlenme özgürlüğünü ihlal ettiğine karar verdiğini vurgulamışlardır. AİHM, siyasi partilerin kapatılmasının birçok durumda “acil bir toplumsal ihtiyacı” karşıladığının söylenemeyeceğini tespit etmiştir.

STK’lar görüşlerinde ayrıca AİHM’in HDP’lilerle ilgili davalarda yakın tarihlerdeki tespitlerini, ceza yargılamalarının siyasi rakip olarak algılananlar ve hükümeti eleştirenleri susturmak için kötüye kullanıldığına ilişkin uygulamaları ve Türkiye hükümetinin yargıya sistematik olarak müdahale ettiğine dair delilleri incelemektedir.

Anayasa Mahkemesi’ne üçüncü taraf müdahalesini sunan STK’lar şunlardır:

ARTICLE 19,

Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD),

Dünyada Demokrasi ve İnsan Hakları için Avrupalı Hukukçular Birliği (ELDH),

Avrupalı Demokrat Avukatlar (AED),

İnsan Hakları Derneği (İHD),

İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW),

Uluslararası Hukukçular Komisyonu (ICJ),

Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu (FIDH),

Hak İnisiyatifi Derneği ve Türkiye İnsan Hakları Davalarına Destek Projesi (TLSP).

Feray Salman, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin ardından ilan edilen OHAL ve devamındaki süreçte mağdurların ve yakınlarının hukuk ve iş güvencelerinin de ellerinden alındığı, çıkarılan kanun hükmünde kararnameler ile binlerce kamu personelinin işten çıkarıldığı,  binlerce kişi hakkında  adli işlem yapıldığı, halen yüz binden fazla soruşturma, kırk sekiz binden fazla davanın bulunduğu,  hak ihlallerinin sivil ölüm boyutuna ulaştığı, bu zorlu ve milyonlarca mağdur yaratan ‘adalet arayışı’ sürecini değerlendirdi. Katılımcıların katkıları ile sorunlara ilişkin çözüm önerileri ele alındı.

h

Hak İnisiyatifi’nin de içinde bulunduğu Uluslararası Af Örgütü, İnsan Hakları Derneği, Civil Rights Defenders, Eşit Haklar İçin İzleme Derneği, Hakikat Adalet Hafıza Merkezi, İnsan Hakları Gündemi Derneği, KAOS GL, Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği, Sivil Alan Araştırmaları Derneği, Türkiye İnsan Hakları Vakfı, Yaşam Bellek Özgürlük Derneği ve Yurttaşlık Derneği ile toplamda 14 derneğin oluşturduğu bir dayanışma ağı. 

Basın açıklamasında “İnsan hakları savunucularına yönelik tüm baskıları en güçlü biçimde kınıyor ve tacizlere derhal son verilmesini talep ediyoruz. Bu talebimizin takipçisi olacağımızı ve bu amaçla İnsan Hakları Savunucuları dayanışma Ağı’nı (Solidarity Network for Human Rights – Turkey) oluşturduğumuzu ilan ediyoruz” açıklamasında bulunuldu. 

Ayrıca gözaltı aşamasında hekim muayenesinin polisin yanında yaptırılması, sorgu hakimliğinde işkence iddiasında bulunulduğu halde işlem yapılmaması hususları da tespit edilmiştir.

Bu iddalara karşı Ankara Emniyet Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada ise, Ankara Barosu raporunda tespit edilen somut bulgulara hiçbir şekilde atıf yapılmadan gözaltındakiler kötü muamele yapıldığı red edilmiştir.

İşkence, savaş durumu dahil, hiçbir koşulda istisnası olmayan mutlak bir yasaktır. İşkence insanlığa karşı işlenen bir suçtur. Türkiyenin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde ve Anayasanın  17/3.maddesi ile TCK 94. maddede açıkça yasaklanmıştır. Ancak işkence faillerine ilişkin cezasızlık, bu suçun kolayca işlenmesine ve yayılmasına sebep olmaktadır.

Buna karşın, OHAL döneminde çıkarılan 668 sayılı KHK’da yer alan “cezasızlık” hükmünde; “olağanüstü hal süresince yayımlanan kanun hükmünde kararnameler kapsamında karar alan ve görevleri yerine getiren kişilerin bu karar, görev ve fiilleri nedeniyle hukuki, idari, mali ve cezai sorumluluğu doğmaz” denilmiştir. Bu hükmün işkence  suçunu işleyenleri cesaretlendirdiği ise açıktır. Her ne kadar OHAL’e ilişkin yetkilerin birçoğu valiliklere devredilerek OHAL sona erdirilmişse de, aynı tutumlar fiilen ne yazık ki devam edebilmektedir. Yöneticilerin güvenlik eksenli, zanlıları ötekileştiren ve hain ilan eden beyanları da bu iklimi beslemektedir. “İşkenceye sıfır tolerans” iddiasından, bu noktaya gelinmesi ise ayrıca vahimdir.

Hukuk herkese lazımdır. Sorumluluk makamında bulunan yöneticileri duyarlı olmaya davet ediyoruz. İçişleri Bakanlığının sorumluluğu iddiaları peşinen red değil, etkin ve şeffaf bir soruşturma yürütmek ve suçluları açığa çıkararak kamuoyunu doğru şekilde bilgilendirmektir.

Ankara Emniyetindeki bu işkence iddiaları ile beraber Şanlıurfa-Halfeti’de toplu şekilde gözaltına alınan köylülere yönelik sistematik işkence iddiaları da vehametin boyutlarını arttırmaktadır. İki olayda da gözaltıların toplu olması, yoğun işkence iddiaları, il barolarının müdahillik sonrası somut bulgular tespit etmesi ve kamuoyunda dile getirilen açık çağrılara rağmen Hükümet tarafından bir müdahalede bulunulmaması kaygıları arttırmaktadır. Bu durum işkence suçu işleyen failleri cesaretlendirmektedir.

HAK İnisiyatifi olarak; işkenceli soruşturmalara katılan ve işkence yaptığı iddia edilen kamu görevlilerinin tespit edilerek aciliyetle haklarında işlem yapılmasını, etkin bir soruşturmanın icrasını ve devlet mekanizmasının hukukun sınırları içinde işlemesinin temin edilmesini talep ediyoruz.

Kamuoyuna arz ederiz.

HAK İnisiyatifi Genel Merkezi