Türkiye’de Filistin Eylemleri Bağlamında Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hak İhlalleri Raporu
Ekim 2023’ten itibaren Türkiye’de Filistin’le dayanışma amacıyla gerçekleştirilen eylemlerde yaşanan polis müdahaleleri, gözaltılar ve yargılama süreçleri, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının kullanımı bakımından ciddi sorunları ortaya çıkarmıştır. Bu müdahalelerin eylemcilerin yaşamlarında yol açtığı sonuçları ve barışçıl protestolara katılım üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla hazırladığımız raporu kamuoyuyla paylaşıyoruz.
Çalışmamızı, Filistin eylemlerine katılan kişilerle gerçekleştirdiğimiz derinlemesine görüşmelere ve eylem alanlarındaki katılımcı gözlemlerimize dayandırdık. Katılımcıların tanıklıkları üzerinden fiziksel ve psikolojik şiddet deneyimlerini, gözaltı ve yargılama süreçlerini, fişlenme ve iş kaybı korkusunu, aile ve sosyal çevre baskısını ele aldık. Müdahalelerin kadınlar ve çocuklar üzerindeki etkilerini de değerlendirdik.
Elde ettiğimiz bulgular, eylemlere yönelik müdahalelerin etkilerinin protesto alanıyla sınırlı kalmadığını, katılımcıların çalışma hayatına, sosyal ilişkilerine ve sonraki eylemlere katılma kararlarına da uzandığını göstermektedir. Raporumuzda bu deneyimleri toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının hukuki çerçevesiyle birlikte değerlendiriyor, hakkın etkin biçimde korunması ve ihlallerin giderilmesi için kamu makamlarına ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik önerilerimizi sunuyoruz.
Raporun Türkçe ve İngilizce özetlerini aşağıda paylaşıyoruz. Raporun tamamına ulaşmak için lütfen tıklayınız.
Özet
Bu rapor, Türkiye’de 2023 yılı Ekim ayından itibaren yaygınlaşan Filistin’e destek eylemleri bağlamında toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına yönelik ihlalleri incelemektedir. Çalışma, Filistin protestolarına katılan 18 kişiyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler ve protesto alanlarında yürütülen katılımcı gözleme dayalı etnografik saha araştırmasına dayanmaktadır. Araştırmanın temel sorusu, Filistin eylemleri bağlamında toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına yönelik ihlallerin sosyal, politik ve kültürel düzeylerde nasıl deneyimlendiğidir.
Araştırma bulguları, barışçıl protestoların sistematik biçimde polis müdahalesi, gözaltı, fiziksel ve psikolojik şiddet, fişleme, takip, adli kontrol tedbirleri ve uzun yargı süreçleriyle karşılaştığını ortaya koymaktadır. Katılımcılar, müdahalelerin yalnızca hukuki değil, aynı zamanda gündelik yaşamı, çalışma hayatını, aile ilişkilerini ve sosyal çevreyi etkileyen çok boyutlu sonuçlar doğurduğunu ifade etmektedir. Özellikle gözaltılar, ters kelepçe uygulamaları, çıplak arama iddiaları, kadınlara yönelik başörtüsü müdahaleleri ve çocukların maruz kaldığı şiddet deneyimleri dikkat çekmektedir.
Rapor, Filistin eylemlerinin kamu makamları tarafından çoğu zaman anayasal bir protesto hakkı bağlamında değil, güvenlikçi ve kriminalize edici bir yaklaşım çerçevesinde ele alındığını göstermektedir. Buna karşın birçok eylemci, yaşanan baskıların mücadele kararlılığını zayıflatmak yerine güçlendirdiğini belirtmektedir. Çalışma, Türkiye’de protesto hakkının kullanımına ilişkin güncel tartışmalara saha temelli bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Abstract
This report examines violations of the right to assembly and demonstration in the context of the pro-Palestine protests that have become widespread in Turkey since October 2023. The study is based on ethnographic field research comprising semi-structured in-depth interviews with 18 individuals who participated in the Palestine protests and participant observation conducted at protest sites. The central research question is how violations of the right to assembly and demonstration are experienced at the social, political, and cultural levels in the context of the Palestine protests.
The research findings reveal that peaceful protests have systematically faced police intervention, detention, physical and psychological violence, profiling, surveillance, judicial control measures, and prolonged legal proceedings. Participants state that these interventions produce multidimensional consequences that affect not only legal rights but also daily life, work life, family relationships, and social circles. Of note are detentions, the use of handcuffs behind the back, allegations of strip searches, interventions targeting women’s headscarves, and experiences of violence endured by children.
The report demonstrates that Palestinian protests are often addressed by public authorities not in the context of a constitutional right to protest, but within a security-oriented and criminalizing framework. In contrast, many activists note that the pressures they face have strengthened rather than weakened their resolve to continue the struggle. The study aims to provide a field-based contribution to current debates regarding the exercise of the right to protest in Turkey.
